Voorzitter :Fred van Welij, PD0NQD – 072-5626028

pd0nqd@amsat.org

Secretaris :Age de Jong, PA0XAW – 0223-532535

pa0xaw@amsat.org

2^e secretaris :Carel Frumau, PA3HIE – 072-5091895

pa3hie@amsat.org

Penningmeester :Eric Boot, PE7EB – 0226-450105

pe7eb@amsat.org

Lid :Kees Bakkum, PA3EEQ – 072-5063699

pa3eeq@amsat.org. Packet: pa3eeq@pi8wfl.

Lid :Ruud Vogel, PA3EQC – 072-5120730

pa3eqc@amsat.org

Financien afdeling: Giro 2813417, t.n.v. VERON afdeling Alkmaar.

QSL manager: Jan Doets, PA3CVY, 0251-655011

H.Casimirstraat 14, 1901 TP Castricum.

Materiaal beheerder: Henk van Stigt, PA0PQ – 072-5052337

Hoogeweg 7A, 1901 MP Bakkum.

Redactie HAM-Nieuws:

C.R.Waiboerstraat 15, 1761 CK Anna Paulowna.

Via e-mail: pa0xaw@amsat.org

BIJEENKOMSTEN IN PRINCIPE OP DE 3^e VRIJDAG VAN DE MAAND (GEEN BIJEENKOMST IN DE MAAND JULI EN AUGUSTUS). LET OP HAM-NIEUWS, ELECTRON OF KIJK OP DE HOMEPAGE VAN DE AFDELING VOOR EVT. WIJZIGINGEN.

http://www.qsl.net

 VOOR DE BIJEENKOMST VAN DE VERON AFDELING ALKMAAR OP VRIJDAG 19 DECEMBER 2003. AANVANG IS OM 20.00 UUR.

DE VERGADERING IS IN DE KANTINE VAN DE FIRMA:

KO HARTOG ELECTROTECHNIEK

DE OUDE WERF 18

HEILOO

DIT IS DE LAATSTE BIJEENKOMST VAN DIT JAAR EN WE ORGANISEREN DAN OOK EEN GEZELLIGE UITSMIJTER!

JE KUNT DEZE AVOND MOOIE PRIJZEN WINNEN MET EEN GEZELLIG EN GRATIS (!) BINGO SPELLETJE.

DE PRIJZEN ZIJN MET ZORG BIJELKAAR GEZOCHT DOOR HET BESTUUR, ER IS VOOR ELK WAT WILS!

VOOR EEN HAPJE EN EEN DRANKJE IS GEZORGD (BIER FRIS EN WIJN) ZODAT U NIETS TEKORT KOMT.

ALS ER MEDEDELINGEN ZIJN VANAF BESTUURSKANT DAN ZULT U DIE ALS EERSTE HOREN DEZE AVOND.

NATUURLIJK KUNT U TERECHT VOOR DE QSL ZAKEN.

HET BESTUUR VERWACHT EEN ‘VOLLE BAK’’

Mensen die bladzijde 1 van het HAM-NIEUWS wel eens goed bekijken zullen al opgemerkt hebben dat dit blad, ons clubblad, al 25 jaar bestaat. De eerste jaren zonder een "echte" naam, daarna het "EVA-NIEUWS" geheten en na de opheffing van "EVA" komt het nu onder de naam "HAM-NIEUWS" bij de leden in de bus. 10 keer per jaar, wat voorwaar een hele prestatie mag heten.

Met dit decembernummer is er een eind aan het 25^e jaar gekomen, net zoals een eind aan de maandelijkse uitgave.

Met ingang van de 26^e jaargang, gaan we het clubblad 2-maandelijks brengen. Er is lang over gesproken (ook met de leden tijdens maandelijkse vergaderingen) voor het bestuur dit besluit heeft genomen, maar de feiten waren dwingend.

Dus, m.i.v. januari 2004 start de 26^e jaargang, krijgt u weer een HAM-NIEUWS maar nu ‘geldig’ voor de maanden januari + februari. Nummer 2 van de 26^e jaargang kunt u dan begin maart verwachten.

Ook nieuw is dat, elk lid het blad nu per post zal ontvangen; bezorging door de leden komt dus te vervallen.

Deze leden die de bezorging (vaak heel, heel veel jaren!) hebben gedaan, zijn we heel veel dank verschuldigd, ook uit naam van al die andere leden die dit blad elke maand maar weer thuis kregen.

Aan het blad verandert verder niets; kopij kunt u nog steeds kwijt op het bekende adres (zie blz.1) alleen moet u rekening houden met het feit dat er nu twee (2) uitnodiging-datums te lezen zijn zodat u de agenda thuis goed bij moet houden! Maar………natuurlijk proberen we onze maandelijkse activiteiten ook elke maand in Electron te plaatsen en kunt u so wie so op onze eigen website terecht voor de laatste nieuwtjes! En als er echte "hot nieuws" zal zijn dan worden de leden die een e-mailadres hebben doorgegeven aan de secretaris, ook nog eens via dat medium op de hoogte gesteld. , als dat nodig is. Als er nu leden zij die vinden dat zij het blad wel kunnen lezen op de homepage van de afdeling, en dus geen papieren uitgave via de post hoeven, laat dat dan even weten aan de secretaris! Het scheelt druk- en portokosten! Dus even op een rijtje:

1. vanaf 2004 het clubblad 2 maandelijks
2. clubblad wordt per post bezorgd
3. clubblad staat ook op de homepage van de afdeling
4. clubblad niet nodig per post? Meld dan af bij de secretaris
5. kopij voor het blad is nog steeds welkom!

Welkom aan de nieuwe leden:

W.D. Visser uit Heerhugowaard; J.H.F. Stenneberg – PEØJXA uit Heiloo.

Kopij voor het 1^e nummer van 2004 graag inleveren voor de Kerstdagen van 2003.

De afdelingsjaarvergadering wordt gehouden op 16 januari 2004. U kunt dan meebeslissen over de begroting, activiteiten, bestuursverkiezingen. Ook eventuele voorstellen voor de VERON verenigingsraad worden dan besproken; dus als u nog een voorstel heeft dan moet dat deze maand nog ingediend worden bij het afdelingsbestuur. Meer hierover in het volgende HAM NIEUWS.

Omdat het hek gesloten moet worden op de avond dat wij onze maandelijkse ledenvergaderingen hebben (dit hek wordt gesloten om 20.15 uur, zorg dus om op tijd te zijn!) zullen we een stand-by frequentie afspreken voor degene die om wat voor reden ook toch wat later arriveren.

Het bestuur zorgt dat er een portofoon aan zal staan op die frequentie, zodat je toch binnen kan komen.

Het bestuur heeft 25 EURO als prijs voor de Kerstpuzzel in Electron beschikbaar gesteld, in de vorm van een cadeaubon. Tevens gaat een donatie van 50 EURO naar de KNRM, voor het gebruik van de vuurtoren in Egmond aan Zee, tijdens het jaarlijkse International Lighthouse Weekend".

Ruud PA3EQC is druk bezig om afdelingsactiviteiten op poten te zetten tijdens deze festiviteiten, en kan nog steeds hulp gebruiken.

Wereldwijd vinden 600 bliksemontladingen per seconde plaats. De meeste daarvan zijn tussen wolken onderling of tussen twee verschillende delen van één wolk; slechts 100 ontladingen per seconde gaan tussen grond en wolk. In de tropen onweert het vaker en heviger dan in gematigde streken. De ‘hoofdstad van de bliksem’ is de Oegandese hoofdstad Kampala, waar het twee van de drie dagen dondert en bliksemt. Aan de polen onweert het nagenoeg nooit; een eskimo hoeft niet bang te zijn voor blikseminslag. In Nederland worden jaarlijks zo’n twintig personen door de bliksem getroffen. Eén op de drie daarvan kan het niet navertellen.

Eén ‘menselijke bliksemafleider’ was boswachter Roy C. Sullivan uit de Amerikaanse staat Virginia. Zijn aantrekkingskracht voor de bliksem openbaarde zich voor het eerst in 1942. Bij die eerste inslag verloor hij de nagel van een teen. In juli 1969 werd hij opnieuw getroffen en raakte hij zijn wenkbrauwen kwijt. Precies een jaar later werd zijn linkerschouder verschroeid en in april 1972 vloog zijn haar in brand. In augustus 1973 verbrandde zijn nieuw aangegroeide haar en verschroeiden zijn benen. In juni 1976 liep hij een gekwetste enkel op en in juni 1977 werd hij met brandwonden aan borst en buik naar het ziekenhuis gebracht. Die laatste keer werd hij overigens getroffen tijdens het vissen. In 1983 overleed Sullivan. Niet ten gevolge van een blikseminslag, maar omdat hij een einde aan zijn leven maakte vanwege een onbeantwoorde liefde.

Benjamin Franklin, vertellen beide geleerden, liet in 1752 op levensgevaarlijke wijze een vlieger op aan een metalen draad. Hij geloofde het 'elektrische vuur' uit de wolk te kunnen trekken, nog voordat dit kon inslaan. Later realiseerde Franklin zich dat je via een puntige staaf de bliksem kon geleiden. Zo werd het principe van de bliksemafleider geboren. "In dat oorspronkelijke experiment van Franklin zat misschien meer dan iedereen vermoedde," vervolgen Bernstein en Stahlkopf. "Want stel dat je een elektrisch geladen wolk van tevoren zou kunnen ontladen? Dan ontkom je aan de stroomstoot van ettelijke duizenden tot wel 300.000 ampères, die optreedt tijdens de verwoestende 'terugslag'"

Als de lucht tussen een onweerswolk en de grond niet goed meer isoleert (er is door de bewegingen van bevriezende waterdruppeltjes tussen aarde en wolk dan een spanningsverschil opgebouwd van tientallen miljoenen tot wel honderd miljoen volt), ontsnapt negatieve lading uit de wolk en die baant zich zigzaggend een weg naar de aarde. Dit is de voor het blote oog onzichtbare voorontlading: een soort gids die door de isolerende luchtlaag heen de gemakkelijkste weg zoekt naar de aarde. De voorontlading daalt met een snelheid van ongeveer 150 km/s en legt per keer stapsgewijs ongeveer 50 meter af. Van wolk naar aarde duurt de stapsgewijze voorontlading ongeveer 0,02 seconde. Soms slaat een deel van de voorontlading een zijpad in. Dat is de oorzaak van de zich later vertakkende bliksemflits. Maar er is meestal maar één voorontlading die de strijd wint en waarlangs de echte ontlading plaatsvindt. Als die de aarde voldoende is genaderd, schiet vanaf het oppervlak een vonk omhoog. Die terugslag gaat met een snelheid van 150.000 km/s (de helft van de lichtsnelheid) en ontmoet de voorontlading 10 tot 50 meter boven de grond. Op dat moment schiet de elektrische stroom omhoog. In vijf tot tien miljoensten van een seconde wordt het vingerdikke ontladingskanaal verhit tot 30.000 ^oCelsius. Door de supersnelle verhitting loopt de druk op tot 20.000 hectopascal. Het bliksemkanaal zet sterk uit en er ontstaat een plotselinge luchtverdunning. De klap waarmee die weer door de omringende lucht wordt gevuld, is de donder.

Eén manier om de bliksem vóór te zijn is het lanceren van raketten die aan een honderden meters lange metaaldraad zijn verbonden. Zowel in Frankrijk als de Verenigde Staten zijn dit soort raketten op onweerswolken afgevuurd. De raket-methode werkt echter vaker niet dan wel omdat ofwel de metaaldraad afbreekt, ofwel de elektrische veldsterkte op aarde nog niet groot genoeg is voor een voldoend groot verschil ten opzichte van de wolk. En vindt er langs de draad een ontlading plaats, dan is die kunstmatig opgewekt en daardoor

nooit zo hevig als een spontane ontlading. Wél heeft het raketonderzoek gegevens opgeleverd over de opbouw van de bliksem (enkele ontladingen na elkaar) en zijn ontladingssnelheid. Bliksem is verantwoordelijk voor ongeveer een kwart van de hoeveelheid aan het aardoppervlak vrijkomende stikstofoxiden. Door de temperatuur van 30.000 graden vindt namelijk dezelfde chemische reactie plaats als in de verbrandingsmotoren van auto’s en vliegtuigen. De stikstof van de lucht (N₂) verbindt zich met zuurstof (O₂) tot stikstofoxiden (NO_x). Stikstofoxiden spelen een kwalijke rol. In de stratosfeer vormen ze salpeterzuur, waardoor de tegen ultraviolet licht beschermende ozonlaag wordt afgebroken. Aan de grond zorgen ze juist weer voor de aanmaak van ozon, dat in de lagere delen van de atmosfeer zorgt voor een ongewenste opwarming van het aardoppervlak en voor irritaties van slijmvliezen en luchtwegen. Per jaar produceert de bliksem 10 tot 15 miljoen ton stikstofoxiden. Daarmee is hij op de mens na (24 miljoen ton door verstoking van fossiele brandstoffen en 8 miljoen ton door het verbranden van bossen en grasland) op dit gebied de grootste luchtvervuiler.

Zou je in plaats van metaaldraad niet beter laserstralen kunnen gebruiken om een geleidend stroomkanaal door de lucht te 'schieten', vroegen de onderzoekers zich af. In het begin leek dat onmogelijk omdat intense lasers de lucht zo sterk ioniseerden dat die ondoorzichtig werd voor de laserstraling. De laser deed dan weliswaar zijn werk, maar veel te 'goed' zodat-ie niet hoger in de lucht kwam.

"In 1997 lukte het Japanse onderzoekers dit probleem te omzeilen door gebruik te maken van krachtige infraroodlasers," vervolgen Bernstein en Stahlkopf. "In plaats van een lange bundel gebruikten zij lasers om op verschillende hoogten een onderbroken spoor van geïoniseerde, en dus elektriciteit geleidende luchtbellen te maken. Zij kregen ontladingen tot 35.000 ampère. Door via een netwerk van meetapparatuur na te gaan hoe het elektrisch veld onder de wolken veranderde, lukte het hen de laserstralen af te vuren vlak voor de al op handen zijnde inslag.

"Een nadeel van de Japanse methode is nog dat hun lasers 20.000

Megawatt aan energie vreten. Jean-Claude Diels en Xin Miao Zhao,

Twee natuurkundigen van de universiteit van New Mexico en het Los Alamos National Laboratory, proberen het daarom met ultraviolet licht en gewoon wit licht van veel minder krachtige lasers. Via spiegels gaat de gemeenschappelijke straal kaarsrecht omhoog, zodat een geleidend kanaal ontstaat waarlangs de stroomstoot zich kan ontladen."

In het laboratorium werkt het apparaat van Diels en Zhao al op volle toeren. Tussen elektroden zijn al elektrische ontladingen opgewekt op een moment dat het spanningsverschil nog maar de helft bedroeg van de doorslagspanning van de lucht. Dat belooft veel, want dat betekent dat hun apparaat al zou kunnen worden ingezet om het 'hemelvuur' af te tappen nog voordat de onweersbui zijn hoogtepunt bereikt.

"Als alles meezit kan onze laser tien keer per seconde de aanzwellende onweerswolken te lijf," rapporteren Diels en Zhao enthousiast. "Het enige nadeel is dat onze proefopstelling zo log en kwetsbaar is dat we er nog niet mee op pad kunnen door het land. Maar we werken nu aan een mobiele laser en gaan daar binnenkort mee aan de slag."

Als het visioen van het viertal heren in vervulling gaat, dan is in de 21ste eeuw de bliksem getemd. In plaats van het ongecontroleerde geflits van nu worden we dan getrakteerd
op gratis lasershows waarmee het spanningsverschil tussen aarde en lucht wordt ontladen.

Literatuur
Jean-Claude Diels, Ralph Bernstein, Karl E. Stahlkopf, Xin Miao Zhao: Lighning control with lasers; in Scientific American, augustus 1997.
====================================================

(DEEL VII, EN LAATSTE)

Als je merkt dat er nogal wat QRM, QRN of QSB is tijdens je CW QSO, dan is het raadzaam om de essentiële informatie (name, rst en qth) enige keren te herhalen, bijvoorbeeld: "MY NAME IS KEES KEES KEES" of "MY QTH IS ALKMAAR ALKMAAR ALKMAAR".

Sommige amateurs gebruiken een vraagteken als zij een woord gaan herhalen, zoals: "MY NAME IS JAN ? JAN".

Normaal gesproken sein je niet sneller dan je kan opnemen. Geef je van bijvoorbeeld 20 wpm en je antwoordt met 15 wpm dan zal de CQ-er terugkomen op jou snelheid van 15 wpm. Dit gebeurt niet altijd maar dan wil een "PLEASE QRS (langzamer a.u.b.) nog wel eens helpen.

Doe ook kalm aan met elektronische keyers, het is zeer eenvoudig om daarmee sneller te seinen dan je kan opnemen…………

Een goede plek op de banden om met CW te beginnen of om je snelheid langzaam op te voeren, is op 80 meter rondom 3550, op 40 meter rondom 7030 en rondom 14050 op 20 meter. Ook de 10 MHz band (hier mag alleen CW gebruikt worden) is er goed geschikt voor.

Einde van een QSOeen CQ, doe dit dan op je eigen opneem snelheid. Hoor je een CQ

Dat is niet moeilijk, veelal hoor je ongeveer zoiets als: "TNX FER QSO BILL HPE CUAGN GUD DX ES 73".

Je kunt dit zelf maken zoals je goed dunkt. Na een gezellig QSO eindig ik meestal in de trant van: "MY DINNER IS READY SO CUAGN ES BEST 73", of: "TIME TO QSY TO BED", of: "TIME TO DO SOME HOMEBREWING ON MY TX", of iets als: "ITS TIME FOR COFFEE NW SO BEST 73 ES CUAGN".

Nogmaals je kunt het afscheid zo uitgebreid en mooi maken als je zelf wilt.

Mijn favoriete banden voor een leuk QSO zijn 80 en 40 meter waarbij 40 mijn voorkeur heeft omdat op die band de hele dag wel een QSO te maken is.

Meestal beantwoord ik een CQ en vaak zijn dat stations met laag vermogen (QRP) of speciale stations, met een speciale call tijdens bijvoorbeeld het lighthouse weekend.

Na het CQ geef ik mijn call 2 a 3 keer. En het CQ gevend station komt terug, hoera! Het is een GB station uit Belfast en de speciale call is voor het zoveel jarig bestaan van de Royal Naval Reserve.

Het station zit aan boord van HMS "Caroline", afgemeerd in de haven. Na de uitwisseling van de algemene gegevens (name, qth en rst) ga ik verder met te vertellen dat ik vlak bij een Navy haven woon en zelf ex-navy ben; lid ben van de RNARS enz. Het GB station komt terug en het blijkt dat de operator ook lid is van RNARS. Wat volgt is een lang QSO wat over en weer gaat en we besluiten om de QSL rechtstreeks (per post) te wisselen.

Na dit QSO word ik direct daarna aangeroepen door een GU station. Omdat ik op de frequentie van het GB station zit, vraag ik om QSY te gaan, maar het GB station zegt dat hij wel QSY gaat en dat ik gerust door kan gaan met het GU station.

Het GU station blijkt ook lid van de RNARS te zijn en hij wil mij graag werken voor een award. Gegevens worden uitgewisseld en informatie over ons Navy leven gaat van de een naar de ander. Ook dit QSO sluit ik na zo’n 20 minuten met een goed gevoel af.

Door het GB station aan te roepen ben ik al met al ongeveer 1 uur bezig geweest (onze snelheid was zo’n 20 wpm) Nog even de QSL kaarten schrijven en dan naar beneden voor een kop koffie.

Klinkt leuk zo’n uurtje op 40? Is het ook! En dat kun je zelf ook ervaren door het stomweg te gaan doen, door QRV te zijn!

Dit was het laatste deel van een serie over de geneugten van morse.

Veel plezier met dat morse en geef eens een CQ op of nabij 7030, wie weet zit je, voor een half uur of zo, vast aan een QSO!

73, Age – PAØXAW.